Afgelopen maandag kreeg ik een mailtje van Yuri Knolinski (ja, die Yuri – die zijn poes opvoedt als vegetariër). Hij had wat nieuws. Een manifest tegen de stereotypering van het dier, en of ik deze wilde ondertekenen. Hij nodigde zichzelf uit voor een kopje brandnetelthee.

Nog voor ik Yuri een vraag stelde begon hij te praten.

Yuri: Kijk, Floris. We weten allemaal dat onze omgang met dieren schandalig is. Megastallen schieten in Nederland als paddestoelen uit de grond. Dieren zijn daar niks anders dan producten. Goed, dit riedeltje ken je – maar maakt het niet minder waar.

Ik was aan het nadenken over hoe we dit laten gebeuren. De meesten van ons beschouwen zichzelf als goede mensen. Toch laten we zulke massavernietigingskampen ontstaan. Als we een biefstukje snijden hebben we geen enkel besef van de systematische terreur dat aan dat lapje gezouten eiwitten vooraf gaat.

Esthetische verheerlijking van een dood dier.

Ik: Ik denk dat de meesten het wel weten, maar het boeit niet genoeg. Ook ik heb mijn vegetarische levensstijl laten gaan. Het is simpelweg te veel moeite.

Yuri: Te veel moeite? Dat is je beste argument?

Ik: Het is mijn enige argument. En ik vind vlees lekker. Er zijn limieten wat je moreel van een mens kunt vragen.

Yuri: We hebben het over het systematisch kweken, in hokken stoppen en slachten van grote, levende wezens die pijn en stress ervaren. Dat niet doen, is dat te veel gevraagd?

Over vijftig jaar zullen ze de mannen die de reisschema’s maken voor vrachtwagenchauffeurs die varkens naar de slacht brengen voor het gerecht slepen. Ze zullen net als Eichmann veroordeeld worden. Mark my words. Je staat aan de verkeerde kant van de geschiedenis.

 Eichmannproces
Adolf Eichmann stond in 1961 terecht voor het de logistiek achter de transporten van miljoenen Joden naar de concentratie- en vernietigingskampen.

Hannah Arendt publiceerde over dit proces het boek Eichmann in Jerusalem. A Report on the Banality of Evil, in het Nederlands beschikbaar als Eichmann in Jeruzalem: de banaliteit van het kwaad“Terwijl de openbare aanklager Eichmann als het vleesgeworden kwaad afschildert, beschrijft Arendt hem als een doorsneemens, een kleine, maar ambitieuze bureaucraat die door een totalitaire staat werd verleid.”

Ik: Misschien wel. Misschien niet. Maar dat kan alleen als we allemaal zoveel welvaart hebben dat we de cognitieve vrijheid hebben om de dieren tot dat niveau te emanciperen.

Kijk wie er nu vegetariërs zijn? Overwegend jonge, hoogopgeleiden in de grote stad. Onze nieuwe aristocratie. Als je je zorgen moet maken hoe je je belastingen deze maand gaat betalen heb je wel wat beters aan je hoofd.

Yuri: Het moet toch ergens beginnen? Iemand moet het juiste voorbeeld geven. Logisch dat dat de mensen zijn met meer mentale ruimte om moreel te zijn.

En jij hebt die mentale ruimte en welvaart. En toch eet je weer vlees. Ik heb je gisteren wel gezien. Schaam je.

Ik: Tja… Maar het is gewoon lastig, snap je? Ik heb het idee dat we ons tegenwoordig overal slecht over moeten voelen. Hoe meer we weten hoe minder we mogen. Wat was ook alweer het woord dat ze gebruiken nu voor mensen die zich slecht voelen omdat ze vliegen?

Yuri: Vliegschaamte.

Ik: Ja, dat ja. En ergens is dat het volledig terecht. Vanuit milieuoogpunt is vliegen asociaal. Maar het is ook totaal absurd: alleen iemand die in overvloeiende zekerheid leeft kan zoiets bedenken. ‘Vliegschaamte.’ What’s next? Ademschaamte? Dat je je schaam omdat je kostbare lucht inneemt?

Yuri: Komop. Dat is ridicuul. We hebben het over vliegschaamte omdat vliegen een enorme ecologische voetafdruk heeft. Ademen een minimale.

Ik: De schaal is anders, maar is het punt niet hetzelfde? Het komt allemaal neer op slecht geweten. Schaamte om überhaupt te bestaan, ruimte in te nemen.

Yuri: Nee, nee. Het gaat om een eerlijke verdeling. Dat iedereen op de wereld even veel levensruimte krijgt.

Ik: En hoe zit het dan met dieren? Hoeveel ruimte moeten zij krijgen? Willen we 99% van de aarde terrein maken voor mensen? 75%? 50%? 10%? Ik roep maar wat. Leven is ruimte innemen.

Yuri: Ja, maar het hoeft geen Zero Sum Game te zijn.

Een zero sum game: een nulsomspel.
Dit is een term uit de speltheorie waarbij de opbrengst in een spel een constante waarde heeft. Er valt een vaste hoeveelheid punten te verdelen, zoals bijvoorbeeld in een schaakspel. Of de een wint en krijg 1 punt, of de ander wint en krijgt 1 punt of ze spelen gelijk en krijgen beiden 0,5 punten.

Dit idee wordt ook buiten de speltheorie gebruikt als theorie voor reële situaties. Winst van de een zou altijd zorgen voor verlies bij de ander en is geen enkele manier van samenwerken mogelijk waarin de totale te verdelen buit hoger wordt.

Ik: Daar heb je gelijk in. Maar jij doet zelf ook. ‘Iedereen evenveel levensruimte.’ Dat impliceert dat levensruimte van de een ten koste gaat van de ruimte van de ander.

Yuri: Het gaat me juist om samenleven. We hebben een beperkte ruimte, de aarde, en in die zin is er een limiet aan de totale som die we kunnen verdelen tussen mensen en dieren. Het ene leven hoeft niet ten koste te gaan van het ander. Symbiose, Floris.

Hier staakte ons gesprek. Yuri kreeg een telefoontje van zijn buurvrouw. Minous, zijn vegetarische poes, zat achter een muis aan. We hebben afgesproken dit gesprek snel voort te zetten. Over zijn manifest hebben we het de volgende keer.


Steun de idioot

Iedere maand steek ik tientallen uren en euro's in De idioot.

Steun dit project en bestel je boeken via deze link bij Athenaeum Boekhandel. Kost je niks extra's, levert mij een beetje op. Voor een kop koffie, een boek. Meer over deze samenwerking lees je hier.

maandelijkse nieuwsbrief

Ontvang elke maand interessante inzichten uit het verre verleden en opmerkelijke ideeën uit het heden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.